Minningargrein

Miðvikudaginn 16. janúar, 2008 - Minningargreinar

Amy Engilberts

Amelie Engilberts fæddist 4. nóvember 1934. Hún lést á hjúkrunarheimilinu Eir hinn 17. desember síðastliðinn. Foreldrar hennar voru Jón Engilberts listmálari og Tove Engilberts. Tvíburasystir Amelie er Birgitta Engilberts.

Amelie Engilberts fæddist 4. nóvember 1934. Hún lést á hjúkrunarheimilinu Eir hinn 17. desember síðastliðinn.

Foreldrar hennar voru Jón Engilberts listmálari og Tove Engilberts. Tvíburasystir Amelie er Birgitta Engilberts.

Amelie, sem ávallt var kölluð Amy, dvaldist um árabil í Frakklandi og lagði þar m.a. stund á dulspeki. Hún starfaði um áratugaskeið sem dulspekingur, síðast hjá Sálarrannsóknarfélagi Íslands.

Útför Amy fór fram frá Fossvogskapellu 2. janúar, í kyrrþey.

Mikið getur lífið verið óútreiknanlegt. Þegar ég hitti Amy Engilberts í fyrsta skipti, fyrir rúmum tuttugu árum, átti ég ekki von á að leiðir okkar lægju saman aftur. Ég heimsótti hana einfaldlega sem blaðamaður, tók við hana viðtal og kvaddi. En almættið hafði greinilega önnur áform. Við Amy héldum sambandi og örlögin höguðu því þannig að ég sat við rúmstokk hennar þegar hún dó í desember síðastliðnum. Svona teygðist nú á viðtalinu.

Amy hafði lært stjörnuspeki og lófalestur og í áratugi hafði hún framfæri sitt af að spá fyrir fólki. Manna á meðal var hún því kölluð spákona en sjálfri hugnaðist henni betur orðið dulspekingur. En hvað sem öllum titlum líður var Amy frábær í sínu fagi á meðan hún hélt heilsu. Að því varð ég margoft vitni.

Þegar ég varð ritstjóri nýs vikublaðs, sem hlaut nafnið Pressan, fékk ég Amy til að taka þátt í tilraun sem strax sló í gegn. Lesendum gafst kostur á að senda blaðinu ljósrit af öðrum lófanum á sér og í hverri viku kom Amy á skrifstofuna til mín og las úr einum lófa. Ég skrifaði lýsingarnar niður og birti þær í blaðinu – en ekki var nokkur leið að anna eftirspurninni því okkur bárust vikulega tugir ljósrita. Þeir, sem höfðu heppnina með sér í þessu lófalesturshappdrætti, höfðu hins vegar oft samband til að láta í ljós undrun á því hversu vel Amy hefði lýst þeim og lífshlaupi þeirra. Ég var líka margoft viðstödd þegar einstaklingar, sem Amy þekkti engin deili á, báðu hana um að kíkja í lófann á sér og hún las þá eins og opna bók.

Í desember 1988 spurði ég Amy hvort hún treysti sér til að spá fyrir um atburði næsta árs, bæði innanlands og utan. Og aftur var Amy til í að prófa eitthvað nýtt. Fram að þessu höfðu aðeins nafnlausar völvur gert slíkar spár en áramótaspárnar hennar Amy voru birtar undir fullu nafni og mynd – fyrstu tvö árin í Pressunni en síðan í u.þ.b. áratug í tímaritinu Nýju lífi.

Þegar áramótaspárnar voru í vinnslu var ég í hlutverki ritara, fylgdist með dulspekingnum að störfum og skráði allt niður. Þetta var mun meiri vinna fyrir Amy en fólk gerði sér almennt grein fyrir. Hún fletti upp í bókum, fullum af flóknum táknum, teiknaði upp stjörnukort og rýndi í dagsetningar. Og oft reyndist hún ótrúlega sannspá. Hún sá meðal annars fyrir sögulega viðburði á borð við fall Berlínarmúrsins og skyndilegt brotthvarf Margrétar Thatcher úr embætti forsætisráðherra, svo dæmi séu tekin. Hróður hennar barst líka út fyrir landsteinana og í nokkur ár gerði Amy áramótaspá fyrir vinsælt danskt vikublað.

Fyrst og fremst vann Amy þó við að spá fyrir einstaklingum sem þyrsti í upplýsingar um hvað framtíðin bæri í skauti sér. Stundum lá fólki svo mikið á að það hringdi í hana um miðjar nætur og gafst hún því upp á að vera með skráð símanúmer. En meira að segja leyninúmerin láku alltaf einhvern veginn út og að lokum hætti hún alfarið að gefa fólki númerið sitt. Þeir sem vildu ná sambandi við hana urðu að senda bréf og biðja hana um að hringja í sig. Síðustu starfsárin hafði Amy hins vegar vinnuaðstöðu hjá Sálarrannsóknarfélagi Íslands í Garðastræti og það gerði allt auðveldara – bæði fyrir hana sjálfa og þá sem vildu panta tíma.

En Amy hafði áhuga á fleiru en stjörnuspeki. Hún drakk t.d. í sig bækur um sagnfræði og las mikið af erlendum tímaritum og dagblöðum, enda var hún sérlega vel að sér um alþjóðamál. Fylgdist hún náið með gangi heimsmálanna og hafði mun meiri áhuga á þeim en dægurþrasinu á Íslandi. Matreiðsla fannst henni líka skemmtileg og í eldhúsinu hennar í Safamýrinni var mikið úrval matreiðslubóka. Henni leiddist hins vegar að elda fyrir sig eina og stundum mætti hún á ritstjórn Pressunnar með danskar kjötbollur eða annað sem hún hafði útbúið handa okkur. Hún naut þess einnig að fara út að borða og í tvo áratugi fórum við reglulega saman á veitingahús. Ekki síst á staði sem buðu upp á rétti frá fjarlægum löndum.

Fyrir nokkrum árum fór heilsu Amy að hraka og eftir að hún beinbrotnaði í slysi lá leiðin hratt niður á við. Síðustu æviárin bjó hún á hjúkrunarheimilinu Eir þar sem vel var hlúð að henni. En lífsneistinn dofnaði og smám saman fækkaði því sem hún hafði unun af. Bækur lágu ósnertar á borðinu, hún hætti að lesa blöðin og sjónvarpið hélt ekki athygli hennar. Þegar ég heimsótti hana síðast – á afmælisdeginum hennar í nóvember – var mér brugðið. Ekki vottaði lengur fyrir þeirri kæti og þeim áhuga á lífinu og tilverunni sem áður höfðu einkennt Amy, vinkonu mína. Hún var döpur og þreytt. Nokkrum vikum síðar var hún öll. En ég ekki í nokkrum vafa um að Amy hefur nú vaknað til nýs og betra lífs á næsta tilverustigi.

Jónína Leósdóttir.

Amy Engilberts var á margan hátt dularfull kona og virtist stundum full af þverstæðum. En hvernig var hægt að búast við því, að kona sem í móðurætt var komin af dönskum broddborgurum en í föðurætt af fátækum íslenskum bændum, væri annað en þversagnakennd í afstöðu sinni til lífsins? Móðurafi hennar var auðugur byggingameistari í Kaupmannahöfn, Fugmann að nafni og Amy sagði oft frá því, kannski fremur til þess að skemmta viðmælendum sínum en að hún væri svo stolt af því, að móðurætt hennar væri grein af Fuggerættinni, auðmönnum sem réðu lögum og lofum í efnahagslífi Evrópu frá fjórtándu öld og fram á þá sextándu. Það var sagt að pólitísk áhrif þeirra hefðu verið meiri en Mediciættarinnar. Afi hennar í föðurættina var hinsvegar stundum svo soltinn í æsku að sagt var að hann hafi etið bæði egg og unga ef hann komst í fuglshreiður.

Amy var dóttir Jóns Engilberts, eins helsta listmálara á Íslandi á 20. öld. Amy elskaði og dáði föður sinn. Hún fór ung til Parísar, ekki til þess að læra málaralist eins og manni gæti virst eðlileg afleiðing þess að hafa alist upp á heimili listamanns, umkringd listamönnum, heldur lagði hún stund á nám í stjörnuspáfræði og lófalestri. Hún hafði yfirskilvitlega hæfileika og þeir urðu öllu öðru yfirsterkari.

Í París kynntist Amy grískum lækni, sem var svo miklu eldri en hún að hann hafði verið einkalæknir tónskáldsins Maurice Ravel sem lést 1937. Hún bjó með lækninum í mörg ár. Þegar hann lést var Amy stödd á Íslandi en þegar hún kom til baka til Parísar höfðu börn hans af fyrra hjónabandi hirt allar eigur hans. Amy bar ekki hönd fyrir höfuð sér. Það var fyrir neðan hennar virðingu að karpa um búslóð. Það var aristókratískur blær yfir henni. Hún hafði lítinn áhuga á auðsöfnun en var óvenju vel lesin og fylgdist alltaf vel með heimsmálunum. Henni varð tíðrætt um París, þar sem hún hafi búið og Kaupmannahöfn, þar sem hún fæddist og dvaldi langdvölum. Kannski sá hún eftir að hafa flutt heim frá meginlandinu þótt hún talaði aldrei um það.

Í bók Jóhannesar Helga um Jón Engilberts, „Húsi málarans“ er birt mynd af Amy, líklega rúmlega tvítugri. Hún er undurfríð, lík móður sinni og á andlitinu er þessi dularfulli svipur, sem var yfir henni alla ævi og segir við áhorfandann: ég veit ýmislegt sem þið vitið ekki.

Og nú er dóttir málarans dáin. Enginn ættingi var viðstaddur útför hennar en vinir hennar fylgdu henni síðasta spölinn. Þeir kunnu vel að meta þessa óvenjulegu konu, og héldu tryggð við hana ekki aðeins vegna þess að hún var heimskona, margfróð og skemmtileg í viðræðu heldur ef til vill öllu fremur vegna barnslegs sakleysis hennar og einlægni sem hún hélt til síðustu stundar.

Guðrún Finnbogadóttir.